Het riool, voor 'eerste hulp' aan regen en afvalwater

Het water uit het toilet, douche en keuken loopt in het riool. Regenwater verdwijnt via putjes in de straat. Wat gebeurt er met dat water? Hoe werkt het riool?

Aan het zicht onttrokken ligt er een enorm kapitaal onder de grond. Lang niet iedereen weet dat al die kabels, leidingen en buizen behoorlijk veel geld waard zijn. Het rioolstelsel is zo'n verborgen systeem. Het is haast niet voor te stellen, maar het Nederlandse riool is meer dan 80.000 kilometer lang. Dat is tweemaal de omtrek van de aarde! Als we het opnieuw moesten aanleggen, zou dat de lieve som van 50 miljard euro kosten. Daarom stellen wij dit stelsel voor de eerste hulp aan afval- en regenwater graag voor.

Betere gezondheid

Schoon drinkwater en de hygiënische afvoer van uitwerpselen, maken dat de Nederlander een stuk ouder wordt dan 100 jaar geleden. Mede dankzij het riool zijn gevaarlijke ziekten zoals cholera verdwenen. De stank van menselijke poep op straat en in de gracht is gelukkig verleden tijd. Ook de onhandige tonnetjes in huis zijn weg. Afval- en regenwater worden door het riool naar de rioolwaterzuiveringsinrichting gesluisd. Die zuivert het water en loost het vervolgens op een kanaal of rivier. Daardoor blijven sloten, beken en rivieren grotendeels schoon. Het leven van waterplanten en dieren is een stuk aantrekkelijker geworden.

Regenwater is stoorzender

Dat het riool afvalwater (45.000 liter per persoon per jaar) afvoert, weet eigenlijk iedereen. Dat ook regenwater van wegen, daken en pleinen (35.000 liter per persoon per jaar) via het riool verdwijnt is veel minder bekend. Wist je dat de rioolbuizen vooral zo groot zijn vanwege het regenwater? En dat de afvoer van regenwater toch nog een stoorzender is die voor nare verrassingen zorgt?



Vissen op hun rug

Elk jaar zien we wel, na een heftige plensbui, dat ergens de straat blank komt te staan. Dan kan het riool, als afvalwater en regen samen worden afgevoerd, niet alles verwerken. Om te voorkomen dat het water bij heftige buien op straat blijft staan, of zelfs uit de w.c. naar boven komt, spuwt het riool afvalwater in een vijver, sloot of kanaal. Dat gebeurt via zogenaamde overstorten. Helaas betalen de vissen hiervoor de prijs. Zij komen in ademnood en drijven niet zelden voorgoed op hun rug. Het vergroten van de riolen lijkt dan een logische oplossing. Maar dat is het niet. Zolang regenwater niet apart gehouden wordt, schiet bij een hoosbui zelfs de grootste buis te kort.

Regenwater apart

Apart houden van regenwater is een betere oplossing. Het is bovendien zonde om schoon regenwater te vermengen met vies afvalwater. Daarom worden in nieuwe wijken twee buizenstelsels gelegd: één voor het afvalwater en één voor het regenwater van daken en straten. Het afvalwater loopt door een smalle buis naar de zuiveringsinstallatie. Het regenwater gaat naar sloten en vijvers in de wijk. Vooral in gebieden met een bodem waarin water makkelijk wegstroomt, zoals zandgronden, worden steeds vaker systemen aangelegd waarbij de regen meteen wegsijpelt. In oudere, bestaande wijken midden in de stad kan dat niet direct. Maar als riolering of wegdek toch vervangen moeten worden, bouwt de gemeente het rioolsysteem meer en meer om. Het regenwater blijft dan gescheiden van het vuile water.

Is regenwater schoon?

Niet altijd. Vervuiling van regenwater is soms niet te voorkomen, zoals bij druk stadsverkeer of marktactiviteiten. Dat water moet wél naar de rioolwaterzuivering. Alleen schoon regenwater mag direct in een vijver of de bodem lopen. Het putje in de straat is voor regenwater en dus zeker niet bedoeld voor waswater en olie van de auto, verfresten of andere rommel!




De gemeente

De aanleg van riolering in nieuwbouw-gebieden wordt betaald uit de prijs van de bouwgrond. Daarna zorgt de gemeente verder voor het beheer van de riolering buiten je huis en tuin. Denk daarbij aan schoonmaak, inspectie, renovatie of vervanging van het riool. De kosten die hiermee samenhangen variëren nogal per gemeente. Het gemiddelde is zo'n 150 euro per huishouden. Dat betalen jouw ouders via het rioolrecht en/of de onroerende zaakbelasting. Voor het zuiveren van het afvalwater zorgt het waterschap en krijgen je ouders een aanslag voor de zuiveringsheffing.



Wat mag door het riool?

Eigenlijk is het heel simpel: alles wat in de keuken door het zeefje in de spoelbak kan, mag in het riool. Als het maar geen schadelijke stoffen bevat. Wél schadelijk voor het riool zijn: vet (ook 'vloeibare' frituurvetten en -oliën), afval (kattenbakkorrels e.d.) en chemicaliën. Ze kunnen verstoppingen veroorzaken en problemen bij de zuivering opleveren. Daar komt nog bij dat chemicaliën vaak niet worden afgebroken. Ze verdwijnen dan ongezuiverd naar sloten en beken. Het is daarom ook verboden om verf, medicijnen en chemisch afval via het riool weg te spoelen.